Przyczyny wstrząsu anafilaktycznego
Reakcje anafilaktyczne najczęściej mają podłoże alergiczne, mogą wystąpić w wyniku: - ukąszenia przez owady i inne - po zastosowaniu niektórych leków (np. preparatów hormonalnych obcogatunkowych, kontrastów radiologicznych) - po wstrzyknięciu surowicy obcogatunkowej w celach leczniczych lub profilaktycznych (np. Polsce najczęściej surowicy przeciwtężcowej) - po podaniu antybiotyku (zwłaszcza penicyliny) - przy prowadzeniu leczenia odczulającego - niekiedy po zjedzeniu niektórych pokarmów (np. orzechy, mak) Poza alergicznym podłożem wstrząs może zostać wywołany również przez nagłe bodźce termiczne lub silny ból.
Objawy wstrząsu anafilaktycznego
Objawy występują w kontakcie z antygenem mają przebieg gwałtowny i równie gwałtownie mijają (samoistnie lub pod wpływem leczenia). Zespół pełnoobjawowy może prowadzić do śmierci i obejmuje: - złe samopoczucie - pobladnięcie - świąd dłoni i stóp obejmujący całe ciało - utrata przytomności - szybki i płytki oddech - wymioty - biegunkę - niewyczuwalne tętno - znacznie obniżone ciśnienie tętnicze - poty - zimne kończyny

Zespół pełnoobjawowy należy jednak do rzadkości, zwykle nasilenie objawów jest mniejsze tj.: - rumień i pokrzywka całego ciała, - świąd, - obrzęk twarzy i błon śluzowych (trudności w połykaniu), - duszność, - możliwe napady astmy oskrzelowej, - nieco obniżone ciśnienie tętnicze
Leczenie wstrząsu anafilaktycznego
Rozpoznanie wstrząsu anafilaktycznego ustala się na podstawie wywiadu, który wskazuje na ścisły związek czasowy między wstrzyknięciem leku/ukąszeniem a wystąpieniem objawów wstrząsu. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego powinno być natychmiastowe. Jeżeli u chorego po ukąszeniu lub zastrzyku pojawią się objawy reakcji anafilaktycznej, wówczas zakłada się opaskę uciskową powyżej miejsca ukłucia/ukąszenia. Równocześnie podaje się hydrokortyzon i wapń. W rozwiniętym wstrząsie podaje się adrenalinę (podskórnie) i leki przeciwhistaminowe (domięśniowo). Profilaktycznie osoby podatne na występowanie anafilaksji zawsze powinny mieć przy sobie zestaw do pierwszej pomocy, np. zestaw Ana-Kit czy zestaw Epi-Pen.
Żaneta Malec