PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA
technikum Pszczela Wola PASIEKA DLA ABSOLWENTA
W ZAWODZIE PSZCZELARZ
I. OPIS ZAWODU
1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) określać przyrodnicze i gospodarcze znaczenie chowu i hodowli pszczół;
2) oceniać warunki przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne produkcji rolniczej
ze szczególnym uwzględnieniem produkcji pszczelarskiej;
3) organizować i prowadzić pasiekę stosując odpowiednie technologie w zależności od bazy pożytkowej, prowadzonej gospodarki pasiecznej, wielkości produkcji i potrzeb konsumentów;
4) wyposażać pasiekę oraz obsługiwać podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produkcji pszczelarskiej;
5) pozyskiwać, konserwować i przechowywać produkty pszczele;
6) przygotowywać produkty pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami i prowadzić ich sprzedaż;
7) planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na wychów matek pszczelich i tworzenie odkładów;
8) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać stany anormalne w rodzinie pszczelej, choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;
9) planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na technologie produkcji roślinnej;
10) planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na technologie produkcji zwierzęcej;
11) stosować rachunek ekonomiczny w działalności gospodarczej;
12) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T;
13) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa żywności, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
14) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
16) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika
i pracodawcy oraz warunków pracy;
17) stosować przepisy prawa w zakresie wykonywanych zadań zawodowych;
18) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa rolniczego;
19) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
20) prowadzić działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak
i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie pszczelarz powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) chowu i hodowli pszczół;
2) produkcji miodu i innych produktów pszczelich;
3) marketingu i sprzedaży produktów i usług.
II. BLOKI PROGRAMOWE
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:
1) produkcja pszczelarska;
2) techniczno-rolniczy;
3) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: PRODUKCJA PSZCZELARSKA
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) określać znaczenie pszczół w zapylaniu roślin owadopylnych;
2) rozróżniać i charakteryzować rasy pszczół;
3) określać budowę morfologiczną i anatomiczną oraz procesy fizjologiczne pszczół;
4) oceniać wartość użytkową i hodowlaną pszczół oraz prowadzić ich dobór
i selekcję;
5) oceniać zachowanie pszczół i rozwój rodziny pszczelej;
6) charakteryzować surowce zbierane przez pszczoły;
7) rozpoznawać podstawowe rośliny miododajne;
8) szacować zasoby bazy pożytkowej danej okolicy;
9) określać i zaspokajać potrzeby pokarmowe rodzin pszczelich;
10) planować i urządzać pasieczysko i pracownię pszczelarską;
11) kierować rozwojem rodzin pszczelich w sezonie pasiecznym;
12) przeprowadzać miodobranie;
13) kontrolować i zapobiegać nastrojowi rojowemu;
14) przeprowadzać rozmnażanie rodzin pszczelich;
15) prowadzić gospodarkę wędrowną pszczół;
16) organizować i prowadzić wychów matek pszczelich;
17) przeprowadzać wymianę matek pszczelich;
18) organizować i prowadzić pozyskiwanie miodu, pyłku, wosku, mleczka, propolisu i pierzgi oraz jadu pszczelego;
19) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;
20) rozróżniać i charakteryzować produkty pszczele;
21) oceniać produkty pszczele i określać ich zafałszowania;
22) przechowywać i przygotowywać produkty pszczele do sprzedaży zgodnie
z obowiązującymi normami oraz prowadzić ich sprzedaż;
23) przestrzegać przepisów Inspekcji Weterynaryjnej dotyczących ochrony zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt;
24) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa żywności, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska w gospodarce pszczelarskiej.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) gospodarcze znaczenie chowu i hodowli pszczół;
2) systematyka pszczół;
3) anatomia, morfologia i fizjologia pszczół;
4) ocena wartości użytkowej i hodowlanej pszczół;
5) biologia rodziny pszczelej;
6) surowce zbierane przez pszczoły;
7) rośliny miododajne;
8) pożytki pszczele;
9) żywienie pszczół;
10) zakładanie pasieki;
11) prace pasieczne w sezonie;
12) miodobranie;
13) nastrój rojowy w gospodarce pasiecznej;
14) rozmnażanie rodzin pszczelich;
15) gospodarka wędrowna pszczół;
16) wychów matek pszczelich;
17) wymiana matek pszczelich;
18) intensyfikacja produkcji pasiecznej;
19) choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;
20) produkty pszczele;
21) ocena jakości produktów pszczelich;
22) konfekcja i sprzedaż produktów pszczelich;
23) przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;
24) bezpieczeństwo i higiena pracy w gospodarstwie pasiecznym.
BLOK: TECHNICZNO – ROLNICZY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) charakteryzować surowce i materiały stosowane do budowy narzędzi, sprzętu i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;
2) przygotowywać do pracy, obsługiwać i konserwować podstawowe maszyny
i urządzenia stosowane w produkcji rolniczej;
3) czytać rysunki techniczne;
4) wyjaśniać zasady działania silników spalinowych, urządzeń elektrycznych
i niekonwencjonalnych źródeł energii stosowanych w rolnictwie;
5) identyfikować części maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji pasiecznej;
6) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny i urządzenia do produkcji pasiecznej;
7) posługiwać się narzędziami i sprzętem do produkcji pasiecznej;
8) konserwować i naprawiać maszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;
9) wykonywać, konserwować i naprawiać ule;
10) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych technologiach produkcji roślinnej;
11) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych technologiach produkcji zwierzęcej;
12) planować, organizować i stosować ekologiczne metody produkcji rolniczej;
13) wykonywać podstawowe prace z wykorzystaniem maszyn rolniczych;
14) charakteryzować czynniki siedliska i określać ich wpływ na wegetację roślin;
15) opracowywać zmianowanie roślin dla różnych warunków siedliskowych;
16) zbierać, przechowywać i przygotowywać do sprzedaży produkty rolnicze zgodnie z obowiązującymi normami;
17) prowadzić sprzedaż produktów rolniczych;
18) zapobiegać zagrożeniom wynikającym z niewłaściwej gospodarki wodno-ściekowej;
19) określać znaczenie higieny w produkcji rolniczej;
20) przestrzegać obowiązujących przepisów dotyczących produkcji roślinnej
i zwierzęcej;
21) przestrzegać obowiązujących przepisów ruchu drogowego;
22) przestrzegać obowiązujących przepisów bezpieczeństwa żywności, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
23) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) surowce i materiały do budowy sprzętu, maszyn i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;
2) podstawy rysunku technicznego;
3) obsługa i konserwacja podstawowych maszyn i urządzeń stosowanych
w produkcji rolniczej;
4) urządzenia energetyczne;
5) maszyny i urządzenia stosowane w produkcji pasiecznej;
6) konserwacja i naprawa sprzętu pasiecznego;
7) ule, sprzęt i budowle pasieczne;
8) wybrane technologie produkcji roślinnej;
9) wybrane technologie produkcji zwierzęcej;
10) rolnictwo ekologiczne;
11) czynniki siedliska;
12) podstawy zmianowania;
13) zbiór i przechowywanie produktów rolnych;
14) gospodarka wodno-ściekowa w produkcji pasiecznej;
15) higiena w produkcji rolniczej;
16) przepisy ruchu drogowego;
17) przepisy dotyczące bezpieczeństwa żywności, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
18) technika kierowania ciągnikiem rolniczym.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) definiować podstawowe pojęcia i kategorie ekonomiczne;
2) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
3) określać procesy integracyjne w agrobiznesie;
4) charakteryzować podstawowe czynniki produkcji w rolnictwie ze szczególnym uwzględnieniem pszczelarstwa;
5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską;
6) prowadzić własną działalność gospodarczą związaną z produkcją pszczelarską i rolniczą;
7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia oraz działalności gospodarczej;
8) kalkulować koszty i opłacalność działalności produkcyjnej;
9) prowadzić uproszczone formy ewidencji przychodów i rozchodów;
10) rozróżniać i obliczać podatki w rolnictwie;
11) obliczać dochód rolniczy;
12) korzystać z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa;
13) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa rolniczego;
14) korzystać z dotacji dla rolnictwa Unii Europejskiej;
15) stosować strategie marketingowe;
16) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
17) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;
18) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
19) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy;
20) stosować przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;
21) komunikować się i współpracować w zespole;
22) rozwiązywać problemy;
23) podejmować decyzje;
24) doskonalić umiejętności zawodowe;
25) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
27) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) procesy integracyjne w agrobiznesie;
3) instytucje agrobiznesu;
4) doradztwo rolnicze;
5) czynniki produkcji w rolnictwie;
6) przedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską;
7) organizacja produkcji i pracy;
8) dokumentacja działalności gospodarczej;
9) rachunek ekonomiczny;
10) uproszczone formy rachunkowości;
11) podatek w rolnictwie;
12) dochód rolniczy;
13) fundusze strukturalne;
14) marketing w pszczelarstwie;
15) bezpieczeństwo i higiena pracy;
16) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
17) elementy ergonomii;
18) wybrane przepisy prawa pracy;
19) przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;
20) zasady i metody komunikowania się;
21) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej związanej z produkcją pszczelarską i rolniczą;
22) elementy socjologii i psychologii pracy;
23) metody poszukiwania pracy;
24) zasady udzielania pierwszej pomocy;
25) etyka.
III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE
Nazwa bloku
programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w % *
Podbudowa programowa:
gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające
Produkcja pszczelarska 50
Techniczno-rolniczy 20
Podstawy działalności zawodowej 50
Razem 80**
* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).
** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.
IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia gospodarki pasiecznej;
2) pracownia produkcji rolniczej;
3) pracownia techniczna;
4) pracownia ekonomiczna.
Pracownia gospodarki pasiecznej powinna składać się z:
1) pasieczyska z minimum 30 pniami (rodzinami pszczelimi) i kompletnym wyposażeniem;
2) pomieszczenia z ujęciem wody do prac ogólnopasiecznych;
3) pomieszczeń do przechowywania produktów pasiecznych, wirowania
i konfekcji miodu, wytopu i klarowania wosku.
Pracownia gospodarki pasiecznej powinna być wyposażona w:
1) sprzęt do obsługi rodzin pszczelich:
a) odzież ochronną,
b) dłuta pasieczne, podkurzacze, szczotki,
c) transportówki, podkarmiaczki, klateczki na matki, przegonki,
d) węzę, drut do ramek;
2) sprzęt do wychowu matek pszczelich;
3) sprzęt do wirowania i konfekcji miodu, wytopu i klarowania wosku:
a) miodarkę, odsklepiacz i wanienkę do odsklepiania plastrów,
b) cedzidła do miodu, odstojniki i naczynia na miód,
c) wtapiacz do węzy, topiarkę do wosku, klarowniki do wosku;
4) sprzęt do pozyskiwania pyłku, propolisu, mleczka i jadu pszczelego;
5) cukier, miód, wosk;
6) sprzęt i środki do utrzymania czystości;
7) środki ochrony indywidualnej;
8) apteczkę.
Pracownia produkcji rolniczej powinna być wyposażona w:
1) okazy roślin;
2) atlasy roślin, zwierząt, chorób, chwastów i szkodników;
3) przekroje, modele i atrapy zwierząt gospodarskich;
4) przykładowe karty technologiczne;
5) próbki nasion, pasz, nawozów i środków ochrony roślin.
Pracownia techniczna powinna być wyposażona w:
1) maszyny i pojazdy stosowane w produkcji rolniczej;
2) przekroje i modele maszyn, pojazdów oraz ich części;
3) maszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;
4) instrukcje obsługi maszyn i pojazdów;
5) budowle i sprzęt pasieczny;
6) modele uli i pasieczyska;
7) próbki materiałów do wyrobu i konserwacji uli.
Pracownia ekonomiczna powinna być wyposażona w:
1) Kodeks pracy oraz wybrane przepisy prawa gospodarczego i finansowego;
2) komputerowe programy użytkowe w wersji szkoleniowej;
3) dokumenty księgowe;
4) środki techniczne, takie jak: telefon, faks, kalkulatory;
5) materiały biurowe.
Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela
i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.
Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, pasiece, warsztatach szkolnych i gospodarstwach pomocniczych, centrach kształcenia
praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, u pracodawców oraz
w indywidualnych gospodarstwach rolnych z działem pszczelarskim lub
w gospodarstwach pszczelarskich.
